Κουνούπια στο Παλαιό Φάληρο: Γιατί επιβιώνουν ακόμη και όταν πέφτει η θερμοκρασία
Ελληνική επιστημονική μελέτη εξέτασε κουνούπια τίγρης από το Παλαιό Φάληρο και διαπίστωσε ότι μπορούν να επιβιώσουν τον χειμώνα υπό κατάλληλες συνθήκες. Πόσο κρύο χρειάζεται για να περιοριστεί η δραστηριότητά τους;
Παρά την πτώση της θερμοκρασίας και την προσέγγιση του Νοεμβρίου, τα κουνούπια εξακολουθούν να κυκλοφορούν και να ενοχλούν τους κατοίκους στο Παλαιό Φάληρο. Η παρουσία τους αυτή την εποχή δεν είναι απαραίτητα ασυνήθιστη, καθώς η επιβίωσή τους εξαρτάται από το είδος, τις θερμοκρασίες που επικρατούν και το αν βρίσκουν προστατευμένα σημεία για να προφυλαχθούν από το κρύο.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την περιοχή παρουσιάζει ελληνική επιστημονική μελέτη, η οποία δημοσιεύθηκε το 2023 στο περιοδικό Acta Tropica και εξέτασε την επιβίωση ενήλικων κουνουπιών τίγρης που προέρχονταν από το Παλαιό Φάληρο και τα Χανιά.
Η παρουσία κουνουπιών έχει σημασία και για τη δημόσια υγεία, καθώς ορισμένα είδη, όπως τα κουνούπια του γένους Culex, μπορούν να μεταδώσουν τον ιό του Δυτικού Νείλου.
Τι έδειξε η μελέτη για τα κουνούπια από το Παλαιό Φάληρο
Σύμφωνα με τα ευρήματα της έρευνας, πληθυσμοί κουνουπιών τίγρης και από τις δύο περιοχές μπορούσαν να επιβιώσουν κατά τη διάρκεια του χειμώνα, όταν βρίσκονταν σε προστατευμένο μικροκλίμα στην Αθήνα. Μάλιστα, τα κουνούπια που προέρχονταν από το Παλαιό Φάληρο παρουσίασαν γενικά μεγαλύτερη διάρκεια ζωής από εκείνα των Χανίων.
Το εύρημα αναδεικνύει την ικανότητα του συγκεκριμένου είδους να προσαρμόζεται στις συνθήκες του περιβάλλοντος. Παράλληλα, δείχνει γιατί η πτώση της θερμοκρασίας δεν σημαίνει απαραίτητα ότι τα κουνούπια εξαφανίζονται απότομα.
Σε ποια θερμοκρασία πεθαίνουν τα κουνούπια;
Δεν υπάρχει μία συγκεκριμένη θερμοκρασία που να προκαλεί τον θάνατο όλων των κουνουπιών. Η αντοχή τους εξαρτάται από το είδος, το στάδιο ανάπτυξής τους και τη διάρκεια έκθεσης στο κρύο.
Στους 15–20°C: πολλά κουνούπια εξακολουθούν να είναι δραστήρια.
Κάτω από τους 10°C: η κινητικότητά τους περιορίζεται σημαντικά.
Κοντά στους 0°C: αυξάνεται η θνησιμότητα των ενήλικων κουνουπιών που εκτίθενται στο κρύο, ιδιαίτερα όταν οι χαμηλές θερμοκρασίες διατηρούνται για μεγάλο διάστημα.
Ωστόσο, τα κουνούπια που βρίσκουν καταφύγιο σε προστατευμένα σημεία μπορεί να έχουν περισσότερες πιθανότητες επιβίωσης σε σχέση με όσα εκτίθενται απευθείας στις εξωτερικές συνθήκες.
Η αντοχή στο κρύο δεν αφορά μόνο τα ενήλικα κουνούπια. Εργαστηριακή μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2020 στο περιοδικό Parasites & Vectors έδειξε ότι αυγά του κουνουπιού τίγρης μπορούσαν να επιβιώσουν στους -5°C για 30 ημέρες. Σε αυγά πληθυσμού προσαρμοσμένου σε εύκρατο κλίμα καταγράφηκε επιβίωση ακόμη και στους -10°C για 20 ημέρες. Αντίθετα, μετά από έκθεση στους -15°C για δύο ημέρες δεν παρατηρήθηκε εκκόλαψη. Τα αποτελέσματα αυτά δείχνουν ότι ακόμη και οι χαμηλές θερμοκρασίες δεν εξαλείφουν απαραίτητα όλες τις μορφές του κουνουπιού.
Τι μπορούν να κάνουν οι κάτοικοι στο Παλαιό Φάληρο
Η πτώση της θερμοκρασίας δεν αποτελεί λόγο να σταματήσουν τα μέτρα προστασίας από τα κουνούπια. Ιδιαίτερη σημασία έχει ο περιορισμός των σημείων όπου μπορούν να αναπαραχθούν.
Οι κάτοικοι μπορούν να περιορίσουν την παρουσία τους με απλά μέτρα:
Να αδειάζουν τακτικά τα στάσιμα νερά από πιατάκια γλαστρών και δοχεία.
Να καθαρίζουν τις υδρορροές και να ελέγχουν σημεία όπου μπορεί να συγκεντρώνεται νερό.
Να τοποθετούν σίτες σε παράθυρα και πόρτες.
Να χρησιμοποιούν εγκεκριμένα εντομοαπωθητικά, σύμφωνα με τις οδηγίες τους.
Να ελέγχουν αυλές, μπαλκόνια και άλλους εξωτερικούς χώρους για πιθανές εστίες αναπαραγωγής.
Το συμπέρασμα για το Παλαιό Φάληρο: Το κρύο μπορεί να περιορίσει τη δραστηριότητα των κουνουπιών, αλλά δεν εγγυάται την άμεση εξαφάνισή τους. Η επιστημονική μελέτη με πληθυσμούς από την ίδια την περιοχή επιβεβαιώνει ότι η επιβίωση τον χειμώνα είναι δυνατή υπό κατάλληλες συνθήκες.
