Παλαιό Φάληρο: Αλλάζει χέρια ο έλεγχος των παραλιακών καταστημάτων; Τι προβλέπει το άρθρο 339 και τι καταγγέλλει ο δήμαρχος Αλίμου
Την αφαίρεση αρμοδιοτήτων από τους δήμους για τις καφετέριες και τα εστιατόρια της παραλιακής ζώνης καταγγέλλει ο δήμαρχος Αλίμου, Ανδρέας Κονδύλης. Στο επίκεντρο βρίσκεται το άρθρο 339 σχεδίου νόμου του Υπουργείου Οικονομικών, το οποίο τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση και μεταφέρει την αδειοδότηση και τον έλεγχό τους στο Υπουργείο Τουρισμού.
Έρευνα: Ορίζοντες | Palaio Faliro Online
Σε διάταξη (άρθρο 339) που περιλαμβάνεται σε πρόσφατο σχέδιο νόμου του ΥΠΟΙΚ (σε δημόσια διαβούλευση) προβλέπεται ότι τα εστιατόρια και τα καφέ που βρίσκονται σε τουριστικά ακίνητα (ΕΤΑΔ) στην παραλιακή ζώνη της Νότιας Αθήνας χαρακτηρίζονται «ειδικές τουριστικές εγκαταστάσεις». Δηλαδή εξειδικεύονται οι παραλιακές καφετέριες και εστιατόρια ως τουριστικές επιχειρήσεις υπό το καθεστώς του Υπουργείου Τουρισμού, και έτσι μεταφέρεται τυπικά «η εποπτεία και οι έλεγχοι» τους από τους Δήμους στο υπουργείο.
Η ρύθμιση αφορά μόνο τις επιχειρήσεις σε ακίνητα ΕΤΑΔ που καλύπτονται από το ΠΔ (ΦΕΚ 254/Δ/2004) από τον Φαληρικό Όρμο έως την Αγία Μαρίνα. Σύμφωνα με τον δήμαρχο Αλίμου Ανδρέα Κονδύλη, αυτό σημαίνει πρακτικά ότι οι δημοτικές αρχές θα χάσουν εργαλεία ελέγχου για φαινόμενα όπως η ηχορύπανση ή αυθαίρετες κατασκευές στην παραλία, αφού οι πολίτες θα απευθύνονται πλέον στο κεντρικό κράτος.
Τι προβλέπει το Άρθρο 339 του σχεδίου νόμου
Το σχέδιο νόμου, υπό τον τίτλο «Ενίσχυση εποπτείας… Συλλογικές Επενδύσεις», προσθέτει στο άρθρο 1 παρ.3 του ν.4276/2014 (περί τουριστικών επιχειρήσεων) ένα νέο εδάφιο «κκ» ως εξής:
«κκ. Καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος, που έχουν ανεγερθεί επί τουριστικών κτημάτων κυριότητας ή διαχειριστικής εκ του νόμου αρμοδιότητας της ανώνυμης “Εταιρείας Ακινήτων Δημοσίου” (ΕΤ.Α.Δ. Α.Ε.), εντός των ζωνών που προβλέπονται στο από 1.3.2004 π.δ. “Καθορισμός ζωνών προστασίας… στην παραλιακή ζώνη της Αττικής από το Φαληρικό Όρμο μέχρι την Αγία Μαρίνα Κρωπίας” (ΦΕΚ Δ΄254). Ο χαρακτηρισμός των καταστημάτων αυτών ως εγκαταστάσεων ειδικής τουριστικής υποδομής δεν συνεπάγεται αναγνώριση νομιμότητας υφιστάμενων κατασκευών, δεν θεμελιώνει δικαίωμα χρήσης ή εκμετάλλευσης του ακινήτου, δεν θίγει τα δικαιώματα κυριότητας και τις αρμοδιότητες διοίκησης, διαχείρισης και αξιοποίησης της ΕΤΑΔ ή του Ελληνικού Δημοσίου, ούτε απαλλάσσει από την τήρηση της πολεοδομικής-περιβαλλοντικής και χωροταξικής νομοθεσίας, προστασίας αιγιαλού και παραλίας, καθώς και λοιπών σχετικών διατάξεων.**
Συνοπτικά, όλα τα καταστήματα εστίασης – καφέ, εστιατόρια κλπ. – που βρίσκονται σε τουριστικά ακίνητα της ΕΤΑΔ στην παραλιακή ζώνη από τον Φαληρικό Όρμο μέχρι Αγία Μαρίνα, συμπεριλαμβάνονται πλέον ρητά στον ορισμό των «εγκαταστάσεων ειδικής τουριστικής υποδομής». Με άλλα λόγια, εντάσσονται σε ειδική ευρύτερη κατηγορία τουριστικών εγκαταστάσεων (μαρίνες, συνέδρια, γήπεδα γκολφ, θεματικά πάρκα κ.ά.). Το άρθρο 339 δεν κατονομάζει μεμονωμένες επιχειρήσεις, αλλά θέτει γενικό κριτήριο γεωγραφίας (ζώνες ΠΔ) και ιδιοκτησίας (ΕΤΑΔ).
Εύρος εφαρμογής – Ποιους αφορά
Η ρύθμιση αφορά συγκεκριμένα επιχειρήσεις εστίασης στα ακίνητα που έχει η ΕΤΑΔ στην παραλιακή ζώνη της Νότιας Αθήνας. Σύμφωνα με δημοσιεύματα, πρόκειται για γνωστά τουριστικά σημεία όπως οι «Ακτές Βουλιαγμένης» και «Ακτές Βάρκιζας», όπου βρίσκονται εστιατόρια/καφέ επί ακινήτων του Δημοσίου. Σαφώς δεν καλύπτεται ολόκληρη η παραλιακή ζώνη ή όλες οι καφετέριες της πόλης, αλλά μόνο αυτές που έχουν ανεγερθεί σε εκτάσεις ΕΤΑΔ εντός των ορίων του ΦΕΚ 254/2004 (ζώνες προστασίας).
Προκύπτει ότι π.χ. τα γνωστά καταστήματα στη λεωφ. Ποσειδώνος σε ιδιωτικά κτίσματα ή σε περιοχές εκτός των προβλεπόμενων ζωνών δεν εμπίπτουν στη ρύθμιση. Αντίστοιχα, εστιατόρια εκτός της Νότιας Αττικής ή σε ακίνητα εκτός αρμοδιότητας ΕΤΑΔ εξαιρούνται. Το νέο καθεστώς “διαστασιολογεί” τη ρύθμιση με γεωγραφικά και νομικά κριτήρια.
Υφιστάμενο καθεστώς – Μεταφορά αρμοδιοτήτων
Σήμερα, τα καταστήματα εστίασης (καφέ, εστιατόρια κλπ.) αδειοδοτούνται και ελέγχονται κυρίως από τον Δήμο. Η άδεια λειτουργίας εκδίδεται από τη δημοτική αρχή (συνήθως μετά από γνωμοδότηση Αδειοδοτικής Επιτροπής) και οι κάτοικοι απευθύνονται στο Δήμο για θέματα υγιεινής, αδειοδοτήσεων, θορύβου, στάθμευσης, καθαριότητας κ.ά. (ακόμη και η δημοτική αστυνομία ή η Κοινότητα ελεγκτικές αρμοδιότητες έχει). Με βάση τη σημερινή νομοθεσία, η τήρηση πολεοδομικών, περιβαλλοντικών και παραλιών όρων επιβλέπεται επίσης από τους τοπικούς φορείς (Δήμο, Λιμενικό Ταμείο, Δασαρχείο κ.λπ.).
Με το άρθρο 339 όμως, αναμένεται να αλλάξουν οι περισσότερες αρμοδιότητες για τα συγκεκριμένα καταστήματα:
Άδεια λειτουργίας/Αδειοδότηση: Αντί για Δήμο, η χορήγηση άδειας θα γίνεται στο εξής μέσω Υπουργείου Τουρισμού/ΕΟΤ (ως «τουριστική εγκατάσταση»). Δηλαδή οι επιχειρηματίες θα πρέπει να απευθύνονται στην κεντρική υπηρεσία τουρισμού και όχι στην υπηρεσία του Δήμου.
Έλεγχοι και επιθεωρήσεις: Ο Δήμος πιθανότατα «χάνει» τον πρωταρχικό ρόλο του. Θεωρητικά, οι έλεγχοι συμμόρφωσης με τις προδιαγραφές (π.χ. διατάξεις υγιεινής, ωράριο, σταθμευτικές διατάξεις κ.ά.) θα συντονίζονται τώρα από το Υπουργείο Τουρισμού. Σύμφωνα με όσα υποστηρίζει ο δήμαρχος Αλίμου, οι δημότες «δεν θα απευθύνονται πλέον στον Δήμαρχο, αλλά στον Υπουργό» για παράπονα όπως η ηχορύπανση.
Πολεοδομικός και περιβαλλοντικός έλεγχος: Κανονικά παραμένει στις αρμοδιότητες των Δήμων/Περιφέρειας και εποπτικών φορέων, αφού η διάταξη ρητά ΔΕΝ νομιμοποιεί αυθαιρεσίες. Ωστόσο, ο φόβος των δήμων είναι ότι οι διαδικασίες έγκρισης θα αποκτήσουν ελαστικότερους όρους, αφού εντάσσονται σε ειδικό καθεστώς τουριστικού νόμου.
Έλεγχος περιβάλλοντος/παραλίας: Θέματα κυκλοφορίας, καθαριότητας, προστασίας αιγιαλού κ.ά. έως τώρα εποπτεύονται ουσιαστικά από τον Δήμο. Με τον νέο χαρακτηρισμό, η διαχείριση των ίδιων περιοχών πιθανόν να εναλλάσσεται με άλλους κρατικούς φορείς (π.χ. ΕΤΑΔ/Κτηματολόγιο, Δασαρχείο), αναγκάζοντας τους κατοίκους να προσφύγουν σε εθνικά στελέχη για λύσεις.
Ο παρακάτω πίνακας συνοψίζει τις βασικές διαφορές:
Κατηγορία αρμοδιότητας | Σήμερα (Δήμος) | Προτεινόμενο (Υπουργείο Τουρισμού) |
Αδειοδότηση παραλιακών καταστημάτων | Έκδοση άδειας λειτουργίας από το Δήμο (ενημέρωση υγειονομικών, πολεοδομικών κ.ά.) | Έκδοση άδειας/άδειες από το Υπ. Τουρισμού/ΕΟΤ, ως «τουριστικής εγκατάστασης» |
Έλεγχοι λειτουργίας και υγιεινής | Δημοτικοί έλεγχοι (υγειονομική, δημοτική αστυνομία, θόρυβος, καθαριότητα) | Θεσμοθετημένος έλεγχος από Υπουργείο Τουρισμού (επιθεωρήσεις ειδικής τουριστικής εγκατάστασης) |
Πολεοδομικοί/χωροταξικοί έλεγχοι | Δήμος/Περιφέρεια (έλεγχος οικοδομικών και χωρικών όρων) | Παραμένουν (εφόσον δεν αίρονται ρητώς), αλλά εκτιμάται ότι οι εγκρίσεις θα ευνοούνται ως «τουριστικές» |
Προστασία αιγιαλού – περιβάλλοντος | Δημοτικές υπηρεσίες (τάγμα, λιμενικό, Περιφέρεια) | Νομοθεσία παραμένει ίδια, αλλά εφαρμογή από κεντρικές αρχές (π.χ. Υπουργείο Περιβάλλοντος, ΕΤΑΔ) |
Αντιμετώπιση κατοίκων (π.χ. θόρυβος) | Απευθείας στον Δήμαρχο/Δημοτικό Συμβούλιο | Θα απαιτείται αναφορά στο Υπουργείο (έμμεσα μέσω δημόσιας διοίκησης) |
Νομικά κενά και επιπτώσεις
Όπως επισημαίνει και ο Δήμαρχος Αλίμου, η διάταξη προκαλεί σοβαρές «παράπλευρες απώλειες» για τις τοπικές κοινότητες:
Διευκόλυνση αυθαιρέτων
Δημιουργείται καθεστώς που επιτρέπει σε παραλιακές επιχειρήσεις να λειτουργούν ακόμα και με πολεοδομικές παραβάσεις, παρακάμπτοντας τους ισχύοντες περιβαλλοντικούς όρους (π.χ. ΦΕΚ 254/2004). Έτσι μπορεί να ανοίξει ο δρόμος για «νομιμοποίηση» αυθαιρέτων στην παραλία, ακολουθώντας προηγούμενα της τουριστικής νομοθεσίας.
Περιβαλλοντικές επιβαρύνσεις
Μετάθεση αποφάσεων στην κεντρική εξουσία σημαίνει ότι θα μπορεί να επιτραπεί εντονότερη εκμετάλλευση των παράκτιων χώρων (περισσότερα τραπεζοκαθίσματα κ.λπ.), με συνέπειες στην κυκλοφορία, τη ρύπανση και την ποιότητα ζωής των κατοίκων.
Αδυναμία λογοδοσίας
Όπως προειδοποιεί ο κ. Κονδύλης, οι Δήμοι «δεν μπορούν να λογοδοτούν για καθαριότητα, κυκλοφορία και ποιότητα ζωής, τη στιγμή που αποστερούνται τα εργαλεία ελέγχου». Αν οι δημότες φτάνουν να υποβάλλουν καταγγελίες στο Υπουργείο και όχι στον Δήμο, δημιουργείται πρακτικό κενό στη διαχείριση καθημερινών προβλημάτων.
Από νομική άποψη, αξίζει να τονιστεί ότι το ίδιο το άρθρο μηνύει ρητά ότι η ένταξη σε ειδική υποδομή “δεν απαλλάσσει” από τον οικοδομικό, περιβαλλοντικό και χωροταξικό έλεγχο. Ωστόσο, δεν διευκρινίζει πώς οι τοπικές αρχές θα μπορούν να επιβάλουν πρόστιμα ή να σταματούν παράνομες εργασίες, αφού επί του παρόντος η νομοθεσία εξουσιοδοτεί κυρίως τους Δήμους σε αυτά. Υπάρχει έτσι ένας νομικός/θεσμικός «αναβρασμός» για το ποιος θα συντονίζει τις κυρώσεις και τις εγκρίσεις σε όλο αυτό το πλέγμα.
Επόμενα βήματα – Χρονοδιάγραμμα
Το σχέδιο νόμου είναι επί του παρόντος σε διαδικασία δημόσιας διαβούλευσης (opengov). Η διαβούλευση πιθανότατα θα ολοκληρωθεί εντός των επομένων εβδομάδων. Στη συνέχεια, αναμένεται η κατάθεση του οριστικού κειμένου στη Βουλή (υπ. Οικονομικών/Τουρισμού) για επεξεργασία από τις αρμόδιες επιτροπές (Οικονομικών, Παραγωγής & Εμπορίου) και συζήτηση στην Ολομέλεια. Αν η συνήθης διαδικασία τηρηθεί, η ψήφιση μπορεί να γίνει έως τα τέλη του 2026 ή τις αρχές του 2027, με δημοσίευση του νόμου στο ΦΕΚ αμέσως μετά.
Ερωτήματα προς τη Δημοτική Αρχή του Παλαιού Φαλήρου
Ποιες ακριβώς επιχειρήσεις στην περιοχή του Παλαιού Φαλήρου εμπίπτουν στο πλαίσιο της ρύθμισης του άρθρου 339; (π.χ. όλα τα μαγαζιά εντός ΖΟΕ Φαληρικού Όρμου;)
Ποια μέτρα σχεδιάζει ο Δήμος για να προστατεύσει τους κατοίκους από φαινόμενα ηχορύπανσης ή κυκλοφοριακού κορεσμού, αν περάσει η αρμοδιότητα στον Υπουργό;
Έχει παρέμβει ήδη ο Δήμος στη διαβούλευση του νομοσχεδίου με σχόλια ή γνώμη, ή σκοπεύει να το κάνει στην επόμενη συνεδρίαση Δημοτικού Συμβουλίου;
Με ποιους τρόπους οι δημοτικές υπηρεσίες μπορούν να διατηρήσουν έλεγχο (έστω και εποπτικό) στα νέα «ειδικά τουριστικά» καταστήματα;
Ποιος είναι ο ακριβής χρονικός ορίζοντας ολοκλήρωσης της διαβούλευσης και της ψήφισης; Θα ενημερώσουν οι Δήμοι έγκαιρα τους δημότες με το τελικό κείμενο;
Οι απαντήσεις σε αυτά τα ερωτήματα θα ρίξουν φως στο πώς θα επηρεαστεί πρακτικά η καθημερινότητα στο Παλαιό Φάληρο από τη νέα διάταξη. Το σίγουρο είναι ότι το ζήτημα αξίζει στενή παρακολούθηση από τους πολίτες και τις δημοτικές αρχές, ώστε να διασφαλιστεί η διαφάνεια και η προστασία του τοπικού περιβάλλοντος.
Η ανάρτηση του Α. Κονδύλη
ΑΠΙΣΤΕΥΤΟ! ΑΦΑΙΡΟΥΝ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΔΗΜΟΥΣ ΤΗΝ ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΑ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΦΕΤΕΡΙΕΣ ΤΗΣ ΠΑΡΑΛΙΑΣ!
Με νομοθετική ρύθμιση που κατατέθηκε σε Δημόσια Διαβούλευση (άρθρο 339 του Σχεδίου Νόμου του Υπουργείου Οικονομικών) βαφτίζονται «ειδικές τουριστικές εγκαταστάσεις» όλες οι καφετέριες και τα εστιατόρια της παραλίας της νότιας Αθήνας!
Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι ΑΦΑΙΡΕΙΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΔΗΜΟΥΣ Η ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΑ ΑΔΕΙΟΔΟΤΗΣΗΣ ΚΑΙ ΕΛΕΓΧΟΥ των καταστημάτων στην παραλία, τα οποία πλέον περνάνε στην αρμοδιότητα του Υπουργείου Τουρισμού.
Έτσι, εάν π.χ. ένα παραλιακό κατάστημα ηχορυπαίνει ανεξέλεγκτα και ενοχλεί μια ολόκληρη περιοχή, οι κάτοικοι δεν θα απευθύνονται πλέον στον Δήμαρχο, αλλά… στον Υπουργό (!!!), που θα είναι αρμόδιος για τις καφετέριες και τα εστιατόρια της παραλίας της Νότιας Αθήνας.
Είδαμε και πάθαμε για να συμμαζέψουμε τα φαινόμενα ανεξέλεγκτης ηχορύπανσης στην παραλία του Αλίμου από το καλοκαίρι του 2022 και μετά, καταλαβαίνετε τώρα τί έχει να γίνει, που τα καταστήματα αυτά θα είναι πλέον ανεξέλεγκτα από τον Δήμο!
Ταυτόχρονα, με τη ρύθμιση αυτή:
Οι παραλιακές επιχειρήσεις υπάγονται σε προνομιακό πολεοδομικό καθεστώς, σε βάρος των περιβαλλοντικών όρων-εγγυήσεων που ισχύουν για την παραλία (ΦΕΚ 254/2004).
Παρακάμπτεται η πολεοδομική νομοθεσία για την αδειοδότηση των καταστημάτων. Π.χ. θα μπορεί μια παραλιακή επιχείρηση να λειτουργεί, ακόμα και εάν έχει πολεοδομικές αυθαιρεσίες.
Ανοίγει ο δρόμος για πιο "βαρειά" εκμετάλλευση των συγκεκριμένων παραλιακών χώρων, δηλ. για επιπλέον επιβάρυνση του παραλιακού μετώπου και του περιβάλλοντος (κυκλοφορία, ρύπανση, ποιότητα ζωής κατοίκων).
Θεσμοθετείται προνομιακό επιχειρηματικό καθεστώς για τις παραλιακές καφετέριες και εστιατόρια, σε σχέση με όλα τα υπόλοιπα που βρίσκονται μέσα στην πόλη. Αυτό οδηγεί σε νόθευση του ανταγωνισμού, σε βάρος όλων των υπόλοιπων επιχειρήσεων στις πόλεις μας, ιδίως των μικρών και των μεσαίων
Δημιουργείται δυνατότητα για "νομιμοποίηση" αυθαίρετων κατασκευών στην παραλία, όπως έγινε πρόσφατα και για τις "τουριστικές εγκαταστάσεις" μέσα σε δασικές περιοχές (με το ά. 94 του ν. 5299/2026 χαρακτηρίστηκαν "νόμιμες" όλες οι αυθαίρετες τουριστικές κατασκευές της ΕΤΑΔ μέσα σε δασικές εκτάσεις).
Δεν είναι δυνατόν οι Δήμοι να λογοδοτούν στους πολίτες για την ηχορύπανση, την κυκλοφορία, την καθαριότητα και την ποιότητα ζωής, αλλά να απομακρύνονται από τις αποφάσεις και τους ελέγχους που επηρεάζουν άμεσα όλα τα παραπάνω.
Το θέμα θα τεθεί τη Δευτέρα στο Δημοτικό Συμβούλιο Αλίμου. Η συνεδρίαση είναι ανοιχτή για το κοινό και θα μεταδοθεί και μέσω διαδικτύου.
Ο Δήμος μας θα κάνει ό,τι περισσότερο μπορεί, ώστε να μην ζήσουμε ξανά ασύδοτες και ανεξέλεγκτες καταστάσεις στο παραλιακό μας μέτωπο.
Στον ακόλουθο σύνδεσμο μπορείτε να διαβάσετε ολόκληρο το άρθρο, καθώς και να υποβάλλετε σχόλια: https://l1nq.com/ql6onb3
